Azərbaycanda avtomobil idarə edən şəxslər üçün icbari avto sığorta yalnız tövsiyə olunan xidmət deyil, qanunvericiliklə tələb olunan öhdəlikdir. Buna baxmayaraq, bəzi sürücülər hələ də bu sığortanın əhəmiyyətini tam başa düşmür və yalnız cərimə riski ilə qarşılaşdıqda məsələyə diqqət yetirirlər.
Əslində isə icbari avto sığorta sadəcə hüquqi tələb deyil. Bu, həm sürücünün, həm də qəza nəticəsində zərər görən digər şəxslərin maliyyə təhlükəsizliyini qorumaq üçün yaradılmış sistemdir.
Azərbaycanda qeydiyyatda olan və istifadə edilən demək olar ki, bütün nəqliyyat vasitələri üçün icbari avto sığorta tələb olunur. Bu qayda həm fiziki şəxslərə, həm də şirkətlərə aid avtomobillərə şamil edilir.
Avtomobil gündəlik istifadə olunmasa belə, yol hərəkətində iştirak edirsə, aktiv icbari sığortaya sahib olmalıdır. Çünki qəza riski yalnız uzun səfərlərdə deyil, qısa məsafələrdə də mövcuddur.
Yol-nəqliyyat hadisələri zamanı yaranan maliyyə zərərləri bəzən çox böyük məbləğlərə çata bilir. Əgər belə hallarda sürücünün sığortası yoxdursa, bütün məsuliyyət birbaşa onun üzərində qalır.
İcbari sığorta sistemi isə bu maliyyə yükünü müəyyən qədər idarə olunan vəziyyətə gətirir. Bu səbəbdən bir çox ölkədə olduğu kimi Azərbaycanda da icbari avto sığorta qanuni tələb hesab olunur.
Əgər avtomobilin icbari sığortası yoxdursa və ya sığorta müddəti bitibsə, sürücü inzibati məsuliyyət daşıyır.
Cərimə aşağıdakı hallarda tətbiq oluna bilər:
- Sığorta müddətinin bitməsi
- Avtomobilin ümumiyyətlə sığortalanmaması
- Aktiv olmayan və ya etibarsız sığorta ilə idarəetmə
Bu hallarda sürücü yalnız cərimə ilə deyil, qəza zamanı böyük maliyyə riskləri ilə də qarşılaşa bilər.
Təsəvvür edin ki, sığortanız yoxdur və siz qəza törədirsiniz. Qarşı tərəfin avtomobilinə 4000 manatlıq zərər dəyir. Bu halda həmin məbləği birbaşa özünüz ödəməli olacaqsınız.
Əgər qəza nəticəsində insan sağlamlığına zərər dəyibsə, xərclər daha da arta bilər. Belə vəziyyətlərdə sığortanın olmaması sürücünü ciddi maliyyə yükü altında qoya bilər.
Bəzi sürücülər düşünür ki, avtomobili az istifadə etdikləri üçün sığortaya ehtiyac yoxdur. Digərləri isə sığortanın müddətinin bitdiyini gec fərq edir.
Halbuki bir dəfə belə yola çıxmaq həm cərimə, həm də qəza zamanı ciddi problemlərlə nəticələnə bilər.
Ssenari 1: Sürücü sığorta müddətinin bitdiyini unudur və yol polisi tərəfindən saxlanılır. Bu halda inzibati cərimə tətbiq olunur.
Ssenari 2: Sığortasız avtomobil qəza törədir və qarşı tərəfə ciddi maddi zərər vurur. Bütün xərclər sürücünün üzərində qalır.
Ssenari 3: Şirkət avtomobili aktiv sığorta olmadan istifadə edilir və qəza baş verir. Bu halda maliyyə itkisi daha böyük ola bilər.
Gündəlik avtomobil istifadə edən şəxslər, taksi fəaliyyəti ilə məşğul olan sürücülər və şirkət avtomobilləri üçün risk daha yüksəkdir.
Şəhər daxilində sıx hərəkət və insan faktoru qəza ehtimalını artırdığı üçün icbari sığortanın aktiv saxlanılması olduqca vacibdir.
İcbari avto sığorta yalnız cərimədən yayınmaq üçün alınmalı xidmət deyil. Bu, qəza zamanı həm sizi, həm də digər şəxsləri böyük maliyyə itkilərindən qoruyan vacib mexanizmdir.
Əgər avtomobil idarə edirsinizsə, sığortanızın aktiv və etibarlı olması vacibdir.
